Voorrang en voor laten gaan: wie mag er eerst?

Ook dat woord staat omschreven, en het is ruimer dan het plaatje in je hoofd:

Een T-splitsing is dus ook een kruispunt. De regel dat rechts voorgaat geldt daar precies zo, óók voor de bestuurder die uit de zijweg komt rijden.

Een uitrit is géén kruispunt, en daar geldt iets heel anders. Zie de uitklapper Uit een uitrit de weg oprijden verderop.

De rangorde staat niet in één artikel. Drie artikelen leggen hem vast, en ze staan verspreid over twee hoofdstukken van het RVV. Hieronder in de volgorde van de treden hierboven, met als vierde het artikel dat zegt dat je een verkeersteken sowieso moet opvolgen.

Lees artikel 64 nog eens goed. Er staat niet dat het licht boven álle borden gaat, maar boven de verkeerstekens die de voorrang regelen.

Een rood licht heft dus geen inrijverbod op en verandert niets aan een snelheidsbord. Springt het licht op groen bij een straat waar je niet in mag, dan mag je die straat nog steeds niet in.

Dit is een van de twee punten waarop wij onze eigen rekenregels scherper hebben gezet dan hoe het meestal wordt opgeschreven.

Haaientanden zijn een verkeersteken, geen verkeersregel. Ze werken ook als er geen bord bij staat.

Dat is precies de fout die veel leerlingen maken: “er staat geen bord, dus het is een gelijkwaardig kruispunt.” Nee — liggen er tanden op het wegdek, dan zit je op trede 3 en niet op trede 4.

Dit is het tweede punt waarop wij onze rekenregels scherper hebben gezet.

Artikel 15 gebruikt de woorden verhard en onverhard zonder ze te omschrijven. Nergens in het RVV staat waar die grens ligt.

Wij hebben hier een tijdlang een zin gehad die die grens zelf trok. Die klonk goed en is in de rijschoolpraktijk ook gangbaar, maar hij stond nergens op. Hij is op 18 augustus 2026 weggehaald. Wat wél in de wet staat, staat hierboven; de rest niet.

In een vraag zie je het aan het beeld: op de onverharde tak hierboven liggen zandsporen waar op de andere drie takken klinkers liggen. Waar precies de scheiding ligt bij een twijfelgeval kunnen wij niet met een bron beantwoorden, en dan zeggen wij dat liever dan dat wij hem zelf trekken.

Uitzondering b uit artikel 15, tweede lid, is de kortste van de twee: bestuurders verlenen voorrang aan bestuurders van een tram.

Dat geldt ook als de tram van links komt. Alleen een regelaar, een licht of een bord voor de tram verandert dat — dat zijn immers de treden erboven.

Dit is de val onder de val. Hierboven staat dat een T-splitsing wél een kruispunt is en dat rechts daar gewoon voorgaat. Een uitrit is dat niet, en daar staat een eigen artikel voor:

Kom je uit een uitrit, dan laat je dus al het overige verkeer voorgaan — niet alleen wat van rechts komt, en ook voetgangers. Van rechts komen helpt je daar niets.

Waar het verschil tussen een uitrit en een zijweg precies ligt, staat niet in het RVV. Dat is een gat dat wij niet met een bron kunnen dichten, en daarom staat er hier geen kenmerk bij.

In het onverharde beeld hierboven zet onze regelmotor de fietser vóór de auto op de onverharde tak, terwijl die twee elkaar tegemoet komen en elkaars pad niet kruisen.

Dat volgt uit de tekst van artikel 15, tweede lid: bestuurders op een onverharde weg verlenen voorrang aan bestuurders op een verharde weg. Daar staat niet bij dat hun paden elkaar moeten kruisen.

En toch is dit een lezing en geen vaststaand feit. Lid 2 heet een uitzondering op lid 1, en lid 1 gaat over verkeer van rechts. Wie die uitzondering ook op een tegenligger toepast, rekt hem verder op dan de opbouw van het artikel afdwingt. Wij rekenen het zo uit; dat je het weet.

Ja. De haaientanden betekenen op zichzelf al dat jij voorrang moet verlenen. Er hoeft geen bord bij te staan.

Artikel 80 geeft de tanden hun eigen betekenis en noemt daar geen bord bij. Ze zijn een verkeersteken, net als een bord, en vallen dus onder artikel 63: boven de gewone regel. Wie denkt “geen bord, dus gelijkwaardig”, zit een hele trede te laag.

Dat geldt niet voor élke streep. Een hartlijn of een kantstreep zegt niets over voorrang. Waar het op deze trede om gaat zijn de haaientanden en de stopstreep.

Kijk of je moet stilstaan. Bij de driehoek rijd je door als de weg vrij is; bij de achthoek sta je eerst stil.

En daarna vragen ze allebei hetzelfde: alle bestuurders op de kruisende weg voor laten gaan, van links én van rechts. Het stopbord vraagt dus twee dingen ná elkaar, en het tweede is het dingetje dat er in onze eigen vragen als fout antwoord bij staat: “na het stoppen mag ik gaan”.

1. Wie rechtsaf slaat: wij leggen daar geen plicht op, en dat is een lezing

Lid 1 zegt “bestuurders die afslaan”, en dat is ook wie rechtsaf slaat. Wij leggen alleen de linksafslaander een plicht op, omdat wie rechtsaf slaat aan zijn eigen kant van de weg blijft en de tegenligger nergens in de weg zit.

Wat daar tegenin gaat: lid 2 laat zich óók lezen als de knoop die juist doorgehakt moet worden als lid 1 allebei de afslaanders bindt. Dan zou een rechtsafslaander een tegemoetkomende rechtdoorgaander voor moeten laten gaan. Wij kiezen de smalle lezing omdat de brede lezing twee tegemoetkomende rechtsafslaanders eeuwig op elkaar laat wachten, en dat is op straat geen situatie. Maar het is een keuze en geen vaststaand feit, en dan hoort dat er te staan.

2. “Naast of dicht achter je” rekenen wij niet uit

Lid 1 noemt twee groepen. De tegemoetkomende groep kunnen wij nakijken. De tweede — wie naast je of dicht achter je op dezelfde weg rijdt, bijvoorbeeld de fietser rechts naast je als jij rechtsaf slaat — leggen onze situaties niet vast. Een antwoord dat op ontbrekende gegevens leunt klopt hooguit toevallig, en dat is erger dan geen antwoord.

Het tegemoetkomende deel van artikel 18 speelt op een rotonde niet. Tussen twee tegenover elkaar liggende takken ligt geen doorgaande weg maar een ring: je komt de overkant nooit tegemoet, je gaat eromheen. Onze rekenregels laten artikel 18 daar dan ook los.

Dat is niet hetzelfde als “artikel 18 geldt daar niet”. Lid 1 gaat óók over verkeer dat op dezelfde weg naast of dicht achter je rijdt, en de rotonde verlaten is afslaan. Wie daarbij een fietser naast zich heeft, zit gewoon in dat deel van lid 1.

Dat deel rekenen wij niet uit — zie de uitklapper hierboven — en of een parallel fietspad langs een rotonde “dezelfde weg” is, kunnen wij niet met een bron beantwoorden. Zeggen dat het niet geldt zou hier dus makkelijker zijn dan het is.

Merk op dat hier weggebruikers staat en niet bestuurders. Dat is dus iedereen, voetgangers erbij.

Nee. Rechts gaat voor als er verder niets geregeld is. Een verkeersregelaar, een verkeerslicht en een bord of streep op de weg gaan er alle drie boven. En zelfs als er niets geregeld is, kent artikel 15 twee uitzonderingen: wie van een onverharde weg komt laat verkeer op de verharde weg voorgaan, en de tram gaat voor.

Een fietser is een bestuurder, net als een automobilist. Voor hem gelden dus dezelfde voorrangsregels: komt hij van rechts op een kruispunt waar niets geregeld is, dan gaat hij voor. Regelt een bord of een streep de voorrang, dan telt hij mee als al het andere verkeer op de kruisende weg. Een voetganger is géén bestuurder en heeft op zo'n kruispunt geen voorrang.

Nee. Haaientanden betekenen voor laten gaan, niet stoppen. Is de weg vrij, dan mag je gewoon doorrijden. Stilstaan is wél verplicht bij het achthoekige stopbord, ook als de weg helemaal leeg is.

Ja. Artikel 80 van het RVV 1990 geeft de haaientanden hun eigen betekenis: de bestuurders moeten voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg. Er wordt geen bord bij genoemd. Haaientanden zijn een verkeersteken, net als een bord, en die gaan boven de gewone verkeersregels. Let op: dit geldt niet voor elke streep op de weg — een hartlijn of een kantstreep regelt geen voorrang.

Het verkeerslicht. Artikel 64 van het RVV 1990 zegt: verkeerslichten gaan boven verkeerstekens die de voorrang regelen. Let op het laatste stuk van die zin: het licht gaat boven de tekens die de VOORRANG regelen. Een rood licht heft geen inrijverbod op en verandert niets aan een snelheidsbord.

Ja. Aanwijzingen gaan boven verkeerstekens en verkeersregels; dat staat in artikel 84 van het RVV 1990. Ook als het licht op rood staat, volg je de regelaar.

Nee. Sla je af, dan gaan de tegenliggers op jouw eigen weg eerst. Je voorrang geldt tegenover de zijwegen, niet tegenover verkeer dat recht op je af komt. Dat is artikel 18: bestuurders die afslaan moeten het verkeer dat hen op dezelfde weg tegemoet komt voor laten gaan.

Voorrang verlenen is in artikel 1 van het RVV 1990 omschreven: het de betrokken bestuurders in staat stellen ongehinderd hun weg te vervolgen. Voor laten gaan is in dat artikel niet omschreven; wij lezen het daarom als wat het zegt: laat ze voor je gaan. In de wet staat voorrang verlenen bij kruisend verkeer en voor laten gaan onder meer bij afslaan, bij voetgangers op een zebrapad en bij voorrangsvoertuigen.